Phong tục “Pây Tái” - lễ báo hiếu của người Tày, người Nùng

Cập nhật: 28/8/2015 - 2:09:28 PM

Với người miền xuôi, dịp Rằm tháng Bảy - lễ Vu Lan báo hiếu cha mẹ hay còn là ngày xá tội vong nhân, người ta thường làm cỗ cúng gia tiên hoặc ăn chay nhẹ, còn với người Tày, người Nùng ở Cao Bằng, Rằm tháng Bảy - lễ “Pây Tái” - là một trong hai cái Tết quan trọng nhất của năm, sau Tết Nguyên đán.

Nguyên liệu làm "péng tái" - bánh gai của người Tày, người Nùng. (Nguồn: caobang.gov.vn)

Bởi thế, người Cao Bằng có câu “Tết tháng Giêng hẹn từ tháng Bảy” và Tết tháng Bảy người Cao Bằng cũng hẹn từ tháng Giêng.

Với đồng bào Tày, Nùng, quanh năm gần như tháng nào cũng có Tết, mỗi ngày lễ Tết đều có nguồn gốc và ý nghĩa khác nhau, tất cả đều hàm chứa những giá trị văn hoá đặc sắc của dân tộc và mang tính nhân văn sâu sắc.

Lễ “Pây Tái” hoặc “Pây chường Tái,” diễn ra vào ngày mùng 2 tháng Giêng và ngày Rằm tháng Bảy hằng năm.

Người Tày, Nùng quan niệm rằng, những người phụ nữ sau khi đi lấy chồng, quanh năm phải cùng chồng con lo toan việc làm ăn ở nhà chồng, và phải quán xuyến hương khói thờ phụng ông, bà, tổ tiên nhà chồng. Chính vì vậy, ngày mùng 2 tháng Giêng và ngày Rằm tháng Bảy là dịp người phụ nữ cùng chồng con mình trở về nhà bố mẹ đẻ để tự tay được chăm sóc cho cha mẹ.

Việc này không chỉ thể hiện sự báo hiếu cho cha mẹ đẻ của mình mà còn là dịp để chàng rể thể hiện tấm lòng biết ơn cha mẹ vợ của mình đã vất vả khó nhọc sinh và chăm sóc cho cô gái mà mình lấy về làm vợ. 

Trong dịp này, người phụ nữ Tày, Nùng cùng chồng sửa soạn lễ cúng tạ ơn ông bà tổ tiên. Người Tày, Nùng cũng có tín ngưỡng cúng “Xá tội vong nhân” vào dịp Rằm tháng Bảy, mọi thủ tục và nghi thức cúng bái cũng giống như người Kinh.

Người Tày, Nùng thường chuẩn bị quà cho cha mẹ một đôi vịt béo, một chục bánh gai. Cả gia đình quây quần bên mâm cơm ấm cúng, thưởng thức những món ăn đặc sản của địa phương. Món ăn không thể thiếu trong dịp Rằm tháng Bảy ở Cao Bằng là thịt vịt quay lá mác mật ăn với bún trắng, canh thịt vịt nấu măng. 

Món thịt vịt đặc trưng nhất của người Tày, Nùng là món vịt quay mác mật. Vịt mổ xong, tẩm ướp đầy đủ gia vị, nhồi lá mác mật vào bụng con vịt rồi khâu lại, phết một chút mật ong rừng lên ngoài da, sau đó đem quay.

Món thịt vịt quay lá mác mật của người Tày, Nùng hiện đã trở thành món ăn đặc sản, được khách thập phương hết sức khen ngợi.

Người Tày, Nùng thường có câu cửa miệng khi nói về các món ăn thuộc về phong tục của dân tộc mình: “Bươn Chiêng kin nựa Cáy, bươn Chất kin nựa Pết,” nghĩa là Tết tháng Giêng ăn thịt gà, Tết tháng Bảy ăn thịt vịt.

Theo truyền thuyết, con vịt được coi là con vật thiêng trong tâm linh của người Tày, Nùng, vì vịt là vị sứ giả của Mường trần gian với Mường trời. Con vịt đó có công cõng gà trống vượt biển (khảm hải) đi cống sứ Mường trời vào ngày Rằm tháng Bảy hằng năm.

Theo cụ Vương Hùng, 85 tuổi, người dân tộc Tày bản địa, nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Cao Bằng, Rằm tháng Bảy ở Cao Bằng còn mang nhiều ý nghĩa khác. Đây là dấu mốc quan trọng của quá trình sản xuất trong năm. Mùa này, bà con thu hoạch xong vụ lúa chiêm, vụ ngô và cấy xong vụ mùa. Việc lao động sản xuất thảnh thơi, chỉ cần làm cỏ, chăm bón chờ đến ngày thu hoạch. Vì thế, bà con mở tiệc ăn mừng, làm cỗ thắp hương mời tổ tiên về chứng kiến và mong tổ tiên phù hộ cho mưa thuận gió hòa, cây lúa sinh trưởng tốt tươi được mùa.

Ý nghĩa thứ hai của Rằm tháng Bảy là tưởng nhớ vong linh những chiến binh của nghĩa quân Nùng Trí Cao - một anh hùng dân tộc Tày sống ở thời nhà Lý thế kỷ 11.

Nùng Trí Cao là con của một thủ lĩnh địa phương, được triều đình nhà Lý đào tạo, giao quyền cai quản, bảo vệ biên cương phía Bắc của Tổ quốc trước sự xâm lấn của nhà Tống ở phương Bắc.

Trong một trận chiến ác liệt ở Tổng Quỷ, gần cửa khẩu Tà Lùng, huyện Phục Hoà (Cao Bằng), nhiều quân binh cùng Nùng Trí Cao tử trận. Vì thế, nhân dân thương tiếc lấy ngày 14/7 làm ngày giỗ của quân binh. 

Trong ngày này, người dân thường làm “péng tái” (người Kinh gọi là bánh gai) để cúng vong hồn binh sỹ. “Péng tái” dịch ra nguyên nghĩa là bánh đưa đường. Tương truyền, khi quân của Trí Cao lên đường đánh giặc, đi đến đâu, người dân cũng làm bánh gai cho quân sỹ làm lương thực.

Với người Tày, Nùng, dù sống ở bất cứ nơi đâu trên dải đất hình chữ S cũng không thể quên tục “Pây Tái” vì hàm chứa nhiều giá trị văn hóa đặc sắc của dân tộc. Chính vì vậy, phong tục này cần được gìn giữ và phát triển hơn nữa trong thời đại xã hội ngày càng phát triển như hiện nay, góp phần bảo tồn không gian văn hóa chung của đồng bào các dân tộc./.

TTXVN

Các tin khác
Tái hiện Lễ cưới truyền thống của đồng bào dân tộc Cơ Tu tại “Ngôi nhà chung”

Tái hiện Lễ cưới truyền thống của đồng bào dân tộc Cơ Tu tại “Ngôi nhà chung”

Cập nhật: 24/8/2015 - 2:20:21 PM

Sáng ngày 23/8/2015, trong khuôn khổ các hoạt động nhân kỷ niệm 70 năm Cách mạng Tháng Tám và Ngày truyền thống Ngành Văn hóa, tại Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam đã diễn ra buổi lễ tái hiện Lễ cưới truyền thống của đồng bào dân tộc Cơ Tu đến từ huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam.

Phong tục cúng tháng cô hồn ở Việt Nam và thế giới

Phong tục cúng tháng cô hồn ở Việt Nam và thế giới

Cập nhật: 18/8/2015 - 3:20:35 PM

Tháng cô hồn không chỉ có ở Việt Nam, Trung Quốc mà nhiều nơi trên thế giới cũng có phong tục này.

"Giật mình" với tục thách cưới ở "làng đàn bà"

Cập nhật: 14/8/2015 - 11:14:17 AM

Đàn ông muốn tán tỉnh gái làng phải rửa chân cho người yêu, nếu kết duyên cùng bà góa, phải tự tay bốc mộ cho chồng quá cố của người đó.

Tục lệ cúng xuồng, ghe Nam Bộ

Tục lệ cúng xuồng, ghe Nam Bộ

Cập nhật: 10/8/2015 - 9:07:23 AM

Đại đa số ghe buôn, ghe hàng đều thờ “Bà Cậu” trên ghe và tổ chức cúng ghe vào các ngày 16 và 29 âm lịch mỗi tháng.

Độc đáo văn hóa truyền thống dân tộc Nùng vùng Tây Bắc

Độc đáo văn hóa truyền thống dân tộc Nùng vùng Tây Bắc

Cập nhật: 7/8/2015 - 9:09:16 AM

Dân tộc Nùng gồm các nhóm địa phương: Nùng Xuồng, Nùng Giang, Nùng An, Nùng Lòi, Nùng Phàn Sình, Nùng Cháo, Nùng Inh, Nùng Quy Rịn, Nùng Dín. Người Nùng thuộc nhóm ngôn ngữ Tày - Thái của hệ ngôn ngữ Thái - Kadai. Nguồn sống chính của người Nùng là lúa và ngô. Họ kết hợp làm ruộng nước ở các vùng khe dọc với trồng lúa cạn trên các sườn đồi.

Vì sao tháng 7 được gọi là tháng cô hồn?

Vì sao tháng 7 được gọi là tháng cô hồn?

Cập nhật: 6/8/2015 - 4:26:13 PM

Người Việt xem tháng 7 là tháng cô hồn, dã quỷ. Hầu hết các hoạt động kinh doanh, khởi công xây dựng, cưới hỏi... đều "trừ" tháng 7 ra. Sự thực ra sao?

Chợ Hàng - Nét quê quyến rũ của thành phố Cảng

Chợ Hàng - Nét quê quyến rũ của thành phố Cảng

Cập nhật: 4/8/2015 - 9:35:13 AM

Giữa một đô thị sầm uất, với những cửa hàng sang trọng và siêu thị hiện đại, vẫn hiện hữu một chợ phiên đặc trưng của đồng quê Bắc bộ. Chợ chẳng hề bán rau quả, thịt cá - thức ăn hằng ngày mà phiên nào cũng tấp nập kẻ mua người bán đến từ Hải Phòng và khắp các tỉnh, thành bạn…

Tranh khắc gỗ - Loại hình nghệ thuật đồ họa độc đáo ở Việt Nam

Tranh khắc gỗ - Loại hình nghệ thuật đồ họa độc đáo ở Việt Nam

Cập nhật: 29/7/2015 - 2:20:19 PM

Trong chặng đường phát triển của nền mỹ thuật Việt Nam, đặc biệt là thế kỷ XX, nghệ thuật tranh khắc gỗ đã có những đóng góp không hề nhỏ, tạo nên diện mạo mỹ thuật nước nhà độc đáo với đặc trưng riêng biệt, không lẫn với bất kỳ quốc gia nào.

Đi chùa, hành lễ như thế nào cho đúng?

Đi chùa, hành lễ như thế nào cho đúng?

Cập nhật: 28/7/2015 - 3:02:58 PM

Đầu tiên, bạn phải thắp hương và làm lễ tại ban thờ Đức Ông, sau đó đặt lễ lên hương án của chính điện và tiếp theo mới đi thắp hương cho các ban thờ khác.

Độc đáo lễ đạp nhà trong tục cưới của người Cor

Độc đáo lễ đạp nhà trong tục cưới của người Cor

Cập nhật: 23/7/2015 - 2:31:22 PM

Lễ cưới dân tộc Cor là một trong những lễ thức phô bày nhiều nét đẹp văn hóa Cor. Cưới là việc của cá nhân, gia đình, nhưng cũng là ngày vui chung của cộng đồng làng. Trước khi bước vào lễ cưới, hai bên gia đình phải tiến hành lễ ăn hỏi và lễ đạp nhà. Đây là nét độc đáo trong phong tục cưới hỏi của đồng bào Cor.

Công ty du lịch SGO - Sgotours.VN
Facebook Tạp chí Du lịch
Máy lọc nước RO
Quảng cáo phải 2